Bessent, ABD’nin dünyanın en büyük resmi altın rezervini eksiksiz şekilde elinde bulundurduğunu doğrularken, doların değerinin artık altın rezervlerinden değil, ABD ekonomisine duyulan güvenden beslendiğini vurguladı.
Fort Knox’taki altın rezervleri eksiksiz çıktı
Trump, mayıs ayında verdiği röportajda Fort Knox’un açılarak altın rezervlerinin gerçekten kasada bulunup bulunmadığının denetlenmesi gerektiğini söylemiş, bu çağrı Elon Musk tarafından da desteklenmişti. Açıklamalar, yıllardır kamuoyunda zaman zaman gündeme gelen “Fort Knox’taki altınlar yerinde mi?” tartışmalarını yeniden alevlendirmişti.
Fox News’e konuşan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise Fort Knox’u bizzat ziyaret ettiğini belirterek kasada bulunan yaklaşık 147,3 milyon ons altının eksiksiz şekilde kayıt altında olduğunu açıkladı.
Güncel piyasa değeri 1 trilyon doların üzerinde olan bu rezervle ABD, dünyanın en büyük resmi altın rezervine sahip ülke konumunu koruyor.
Doların değeri artık altına bağlı değil
Bessent, altın rezervlerinin doğrulanmasının önemli olduğunu ancak bunun doların değerini belirleyen temel unsur olmadığını ifade etti.
ABD’nin geçmişte para birimini altın ve gümüş rezervleriyle desteklediğini hatırlatan Bessent, 1970’li yıllarda tamamen fiat para sistemine geçildiğini belirterek, günümüzde doların değerinin kasadaki altından çok ABD ekonomisinin gücü, kamu maliyesi ve küresel yatırımcıların ABD’ye duyduğu güvene dayandığını söyledi.
Nixon’ın kararı küresel para sistemini değiştirdi
ABD, 1934 yılında doları resmi olarak altına bağlayan sistemi uygulamaya koymuştu. Ancak Vietnam Savaşı sonrasında artan kamu harcamaları, yükselen enflasyon ve altın rezervleri üzerindeki baskı nedeniyle sistem sürdürülemez hale geldi.
Bunun üzerine dönemin ABD Başkanı Richard Nixon, 1971 yılında doların altına çevrilebilirliğini sona erdirerek altın standardını kaldırdı. Böylece dünya ekonomisi, günümüzde de kullanılan fiat para sistemine geçmiş oldu.
Petrodolar dönemi doların küresel hakimiyetini güçlendirdi
Altın standardının sona ermesinin ardından ABD, doların küresel konumunu korumak için yeni bir mekanizma oluşturdu. 1974 yılında Suudi Arabistan ile yapılan anlaşma sayesinde petrol ticaretinin dolar üzerinden gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı ve böylece petrodolar sistemi doğdu.
Bu sistem, onlarca yıl boyunca doların uluslararası ticaretin ve küresel rezerv para sisteminin merkezinde kalmasını sağladı.
Doların küresel rezervlerdeki payı geriliyor
Son yıllarda ise küresel finans sisteminde önemli değişimler yaşanıyor. Uluslararası rezervlerde doların payı, 1999’daki yüzde 71 seviyesinden yaklaşık yüzde 57’ye gerileyerek son 25 yılın en düşük seviyesine indi.
Jeopolitik gerilimler, yaptırımlar, ticaret savaşları ve ülkelerin finansal riskleri azaltma çabaları, birçok merkez bankasını rezervlerini çeşitlendirmeye yöneltti. Bu süreçte altın alımları hız kazanırken, farklı para birimleri ve alternatif ödeme sistemlerine olan ilgi de arttı.
Müttefik ülkeler de rezervlerini çeşitlendiriyor
Piyasa analisti Sana Ur Rehman’a göre yalnızca ABD’nin rakipleri değil, geleneksel müttefikleri de rezerv politikalarında değişikliğe gidiyor.
Fransa’nın New York Fed’de tuttuğu altın rezervlerinin bir bölümünü ülkesine taşıması ve Kanada’nın ABD’ye bağımlılığı azaltmayı hedefleyen yeni bir devlet varlık fonu oluşturması, müttefik ülkelerin de finansal risklerini dağıtmaya başladığını gösteriyor.
Ur Rehman, bu gelişmelerin küresel finans sisteminde dolarsızlaşma (de-dollarization) eğiliminin artık yalnızca ABD’nin rakip ülkeleriyle sınırlı kalmadığına, geleneksel müttefikler tarafından da alternatif arayışlarının hız kazandığına işaret etti.
