Ticaret Bakanlığı, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde usulsüzlüklerin önüne geçmek amacıyla yürüttüğü denetim çalışmalarının sonuçlarını paylaştı. Açıklanan verilere göre, sonradan kontrol firma denetimleri ile ikincil kontrol beyanname incelemeleri kapsamında son 2,5 yılda toplam 28,7 milyar TL tutarında ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi.
Bakanlık, yürütülen denetimlerle yalnızca kamu gelirlerinin korunmasının değil, aynı zamanda mevzuata uygun faaliyet gösteren firmalar arasında adil rekabet ortamının güçlendirilmesinin de hedeflendiğini vurguladı.
Cezalarda dikkat çeken artış
Verilere göre 2024 yılında gerçekleştirilen denetimlerde 5,5 milyar TL ikincil kontrol ve 1,3 milyar TL sonradan kontrol kapsamında olmak üzere toplam 6,8 milyar TL ek tahakkuk ve ceza kararı uygulandı. Bu rakam, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 98’lik artışa işaret etti.
2025 yılında ise denetimler daha da yoğunlaştırıldı. Bu kapsamda 11,8 milyar TL ikincil kontrol ve 1,8 milyar TL sonradan kontrol sonucu toplam 13,6 milyar TL tutarında ek tahakkuk ve ceza kararı alınırken, yıllık artış oranı yüzde 100 seviyesine ulaştı.
2026’nın ilk yarısında 8,3 milyar TL’lik işlem
2026 yılının ilk altı ayında da denetimler hız kesmeden devam etti. Bakanlık verilerine göre bu dönemde 6,5 milyar TL ikincil kontrol ve 1,8 milyar TL sonradan kontrol kapsamında toplam 8,3 milyar TL ek tahakkuk ve ceza kararı düzenlendi.
Söz konusu tutar, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 43’lük artış anlamına geliyor.
Yapay zeka ve veri analitiği denetimlerin merkezinde
Ticaret Bakanlığı, denetim süreçlerinde yalnızca uzman personelin değil, gelişmiş veri analitiği ve risk analiz sistemlerinin de aktif olarak kullanıldığını belirtti.
Bu kapsamda Sonradan Kontrol Puanlama Sistemi (SKPS), İkincil Kontrol Alarm Sistemi (İKAS), Dahilde İşleme Kontrol Programı (DİKOP) ve Kıymet Alarm Sistemi (KIYAS) aracılığıyla yüz binlerce firma ile milyonlarca gümrük beyannamesi analiz edilerek riskli işlemler önceden tespit ediliyor.
Riskli bulunan firmalar Ticaret Bakanlığı müfettişleri tarafından sonradan kontrol denetimine alınırken, şüpheli gümrük beyannameleri ise 18 Bölge Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren kontrol şubeleri tarafından ayrıntılı incelemeye tabi tutuluyor.
Denetimler kararlılıkla devam edecek
Ticaret Bakanlığı, gümrük ve dış ticaret işlemlerinde şeffaflığı ve mevzuata uyumu artırmaya yönelik çalışmaların önümüzdeki dönemde de sürdürüleceğini bildirdi. Bakanlık, risk odaklı denetim modeliyle vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, kamu gelirlerinin korunması ve haksız rekabetin engellenmesine yönelik uygulamaların etkin şekilde devam edeceğinin altını çizdi.
