Küresel piyasalarda savaş, ekonomik durgunluk endişeleri veya sert satış dalgaları yaşandığında yatırımcıların ilk aklına gelen güvenli liman genellikle altın oluyor. Ancak piyasalardaki son gelişmeler, bu algının her zaman gerçeği yansıtmadığını bir kez daha ortaya koydu.
Güvenli liman, piyasalarda dalgalanmanın arttığı, belirsizliklerin yükseldiği dönemlerde değerini koruması veya diğer varlıklara kıyasla daha az değer kaybetmesi beklenen yatırım araçları olarak tanımlanıyor. Bu varlıklar, yatırımcıların sermayelerini koruma amacıyla tercih ediliyor.
Güvenli limanlar hangileridir?
Altın: Yüzyıllardır kriz dönemlerinin en bilinen güvenli limanı olarak görülüyor. Enflasyon, savaş ve finansal kriz dönemlerinde talep görebiliyor. Ancak her riskten kaçış döneminde mutlaka yükselmesi gerekmiyor.
ABD Hazine tahvilleri: Dünyanın en güvenilir borçlanma araçlarından biri olarak kabul edilir. Özellikle küresel piyasalarda sert satışların yaşandığı dönemlerde yatırımcıların ilk yöneldiği varlıklar arasında yer alıyor.
Japon yeni: Japonya’nın güçlü dış varlık pozisyonu ve istikrarlı finansal yapısı nedeniyle küresel belirsizlik dönemlerinde güvenli liman para birimi olarak öne çıkıyor.
İsviçre frangı: İsviçre’nin siyasi tarafsızlığı ve güçlü bankacılık sistemi nedeniyle yatırımcılar tarafından güvenli liman olarak değerlendiriliyor.
Nakit ve güçlü rezerv para birimleri: Bazı dönemlerde yatırımcılar riskten kaçınarak doğrudan nakit pozisyonunda kalmayı tercih eder. Bu süreçte özellikle ABD doları başta olmak üzere güçlü rezerv para birimleri öne çıkar. Buna ek olarak kısa vadeli mevduatlar ve para piyasası fonları da likiditeyi koruma ve düşük riskli getiri elde etme amacıyla tercih edilen araçlar arasında yer alır.
Riskten kaçış dönemlerinde hangi varlıklardan çıkış yaşanır?
Piyasalarda “riskten kaçış” eğiliminin güçlendiği dönemlerde yatırımcılar genellikle daha yüksek getiri potansiyeline sahip ancak daha oynak varlıklardaki pozisyonlarını azaltıyor.
Bu süreçte en çok satış baskısı görülen varlıklar arasında:
- Teknoloji hisseleri ve büyüme şirketleri,
- Gelişmekte olan ülke hisse senetleri,
- Kripto varlıklar,
- Sanayi emtiaları,
- Yüksek riskli şirket tahvilleri bulunuyor.
Altın her zaman kazandırır mı?
Yatırımcılar açısından en büyük yanılgılardan biri, risk arttığında altının her koşulda yükseleceğini düşünmek oluyor. Oysa bazı dönemlerde yatırımcılar nakde geçme ihtiyacı, güçlü dolar veya yüksek tahvil getirileri nedeniyle altın yerine ABD tahvillerini, Japon yenini veya İsviçre frangını tercih edebiliyor.
Nitekim son küresel satış dalgasında güvenli liman talebi artsa da altının ons fiyatı gerilerken, ABD Hazine tahvilleri, Japon yeni ve İsviçre frangı daha güçlü performans sergiledi.
Güvenli liman tercihi döneme göre değişiyor
Uzmanlara göre yatırımcı davranışlarını belirleyen en önemli unsur, krizin niteliği oluyor. Enflasyon kaynaklı endişelerde altın öne çıkabilirken, finansal piyasa kaynaklı şoklarda ABD tahvilleri ön plana çıkabiliyor. Döviz piyasalarında ise Japon yeni ve İsviçre frangı, belirsizlik dönemlerinde en fazla talep gören para birimleri arasında yer alıyor.
Kısacası, güvenli liman denildiğinde akla ilk olarak altın gelse de küresel piyasalarda riskten kaçışın adresi yalnızca sarı metal değil. Krizin türüne ve piyasa koşullarına bağlı olarak yatırımcılar, sermayelerini korumak için farklı güvenli limanlara yönelebiliyor.
