ABD’de kripto piyasasının kaderini belirleyebilecek en önemli düzenlemelerden biri olan CLARITY Act son dönemde kripto gündeminin tam merkezinde.
Tasarının amacı kripto piyasasının hangi kurallara göre işleyeceğini belirlemek ve yıllardır devam eden “Bir kripto varlığını SEC mi, CFTC mi denetleyecek?” tartışmasına son vermek. Ancak ABD Kongresi’ndeki süreç aynı ölçüde net ilerlemiyor.
Son dönemde tasarının önündeki en büyük siyasi engel: Etik hükümler
Bugün gelinen noktada tasarının önündeki en büyük siyasi engellerden biriyse etik hükümler.
Demokratlar; başkan, başkan yardımcısı, Kongre üyeleri ve diğer üst düzey kamu görevlilerinin görevdeyken kripto projelerinden gelir elde etmesini veya dijital varlık çıkarmasını sınırlayan açık hükümler istiyor.
Tartışmanın merkezinde ise Trump ailesinin World Liberty Financial (WLFI) başta olmak üzere kripto sektörüyle kurduğu bağlantılar var. Cumhuriyetçiler geniş kapsamlı bir yasağa mesafeli yaklaşırken Demokratlar, etik maddeler güçlendirilmeden tasarıya destek vermek istemiyor.
Dolayısıyla CLARITY Act yalnızca SEC ve CFTC arasındaki yetki paylaşımını belirleyen teknik bir yasa olmaktan çıktı. Tasarı aynı zamanda ABD’de siyaset ile kripto sektörü arasındaki ilişkinin sınırlarını belirleyecek bir düzenlemeye dönüşüyor.
Genel Kurul süreci bekleniyor: Trump devreye girdi
Temsilciler Meclisi CLARITY Act’i 17 Temmuz 2025’te 294’e karşı 134 oyla kabul etti. 14 Mayıs’ta ise Senato Bankacılık Komitesinden 15’e karşı 9 oyla geçti. İki Demokrat senatör de tasarının komiteden çıkmasına destek verdi ancak bu destek, genel kurulda kesin olarak “evet” oyu verecekleri anlamına gelmiyor.
Tasarı Senato takvimine alınmış durumda fakat nihai oylama tarihi hala kesinleşmiş değil.
ABD Başkanı Donald Trump da 16 Temmuz’da Cumhuriyetçi senatörlerle bir araya gelerek tasarının yaz tatilinden önce oylanması için baskıyı artırdı. Buna rağmen toplantı sonrasında Demokratların desteğini sağlayacak kesin bir uzlaşma açıklanmadı.
Senatoda usul engelinin aşılabilmesi için yaklaşık 60 oy gerekiyor. Yani Cumhuriyetçiler tasarıyı tek başına geçiremiyor ve en az 7 Demokratın desteği gerekiyor.
CLARITY Act neden gerekli?
Bugün ABD’de faaliyet gösteren birçok kripto projesi, çıkardığı tokenın ileride menkul kıymet olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini net biçimde bilmiyor.
Borsalar hangi kuruma kaydolmaları gerektiği konusunda belirsizlik yaşıyor. Projeler ise çoğu zaman kuralların ne olduğunu, SEC haklarında dava açtıktan sonra öğreniyor.
CLARITY Act tam olarak bu belirsizliği azaltmayı hedefliyor.
Tasarı, tokenların hangi şartlarda menkul kıymet veya dijital emtia sayılacağını belirleyecek. Kripto borsaları, brokerlar ve saklama kuruluşları için federal kayıt ve faaliyet kuralları oluşturacak.
Müşteri varlıklarının şirket varlıklarından ayrı tutulması, şirketlerin yatırımcılara bilgi açıklaması ve çıkar çatışmalarının önlenmesi gibi başlıklarda ortak standartlar getirecek.
Tasarı ayrıca bir blokzincir ağının zaman içinde gelişmesi ve merkezi yapıdan uzaklaşması halinde, ilgili tokenın hukuki statüsünün değişebilmesine imkan tanıyacak.
İkinci büyük pürüz: Stablecoin ödülleri
CLARITY Act üzerindeki tartışmalar yalnızca Trump ve siyasetçilerin kripto gelirleriyle sınırlı değil. Bir diğer önemli anlaşmazlık stablecoin ödülleri konusunda yaşanıyor.
Bankalar, Coinbase gibi platformların kullanıcıların stablecoin bakiyelerine ödül vermesinin, mevduatların geleneksel bankacılık sisteminden çıkmasına yol açabileceğini savunuyor.
Son taslak, yalnızca stablecoin tutmaya dayalı faiz benzeri getirileri sınırlandırıyor. Ancak ödeme yapmak, işlem gerçekleştirmek veya sadakat programlarına katılmak gibi faaliyetler karşılığında ödül verilmesine izin veriyor.
Kripto sektörü bu istisnaların korunmasını isterken bankalar, “ödül” adı altında dolaylı biçimde faiz verilmesinin önüne geçecek daha sert hükümler talep ediyor.
Yani stablecoin konusundaki bazı sorunlar son taslakta giderilmiş gibi görünse de bankacılık sektörü henüz ikna olmuş değil.
Son olarak ABD’de 78 bankacılık grubu, Senatoyu CLARITY Act’in stablecoin hükümlerini güçlendirmeye çağırdı. Bankalar mevcut düzenlemenin stablecoinleri bir mevduat alternatifi haline getirebileceğini ve özellikle yerel bankalardan para çıkışını hızlandırabileceğini düşünüyor.
Peki CLARITY Act yasalaşırsa ne değişecek?
CLARITY Act’in en önemli etkisi piyasaya doğrudan para girişi sağlamak veya token fiyatlarını bir anda yükseltmek olmayacak.
Asıl değişim, ABD’de yıllardır devam eden hukuki belirsizliğin azalması olacak.
SEC ile CFTC arasındaki yetki ayrımı netleşecek
Dijital emtia niteliğindeki varlıkların spot piyasalarında CFTC daha geniş yetkiye sahip olacak. Menkul kıymetler ile tokenlaştırılmış hisse ve tahvil gibi ürünler ise SEC’in denetiminde kalacak.
Böylece şirketler, ancak haklarında dava açıldıktan sonra hangi kurala tabi olduklarını öğrenmek zorunda kalmayacak.
Token projeleri için daha açık bir yol oluşacak
Projelerin token satışı sırasında hangi bilgileri açıklaması gerektiği ve hangi koşullarda SEC kaydı yapması gerektiği daha açık hale gelecek.
Senato metni, belirli şartları karşılayan projelerin yılda 50 milyon dolara kadar daha hafif bir düzenleyici çerçeve içinde fon toplayabilmesine imkan veriyor. Bu durum özellikle ABD’de token çıkarmak isteyen girişimler açısından önemli olabilir.
Kripto borsaları federal lisans sistemine girecek
Coinbase ve benzeri platformlar için kayıt, müşteri varlıklarının ayrıştırılması, piyasa gözetimi, bilgi açıklama ve çıkar çatışmalarının önlenmesine yönelik kurallar oluşturulacak.
Bu düzenlemeler ilk bakışta kripto şirketleri için yeni yükümlülükler anlamına geliyor. Ancak aynı zamanda şirketlere ABD’de hangi kurallara göre faaliyet göstereceklerini bilme imkanı sağlıyor.
Token listeleme riski azalacak
ABD merkezli borsalar bugün bir tokenı listeledikten yıllar sonra, SEC’in o varlığı menkul kıymet olarak değerlendirmesi riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.
CLARITY Act ile birlikte borsalar, tokenları listelemeden önce daha açık ve önceden belirlenmiş ölçütlere bakabilecek.
Bu durum özellikle altcoinler ve yeni projeler açısından önemli. Çünkü ABD borsalarının daha fazla token listeleyebilmesi, piyasanın likiditesini ve yatırımcı erişimini artırabilir.
DeFi’ın sınırları çizilecek
Tasarı, gerçekten merkeziyetsiz ve kullanıcı varlıklarını saklamayan yazılımlar ile belirli bir şirket veya grubun kontrolündeki platformları birbirinden ayırmaya çalışıyor.
Ancak DeFi başlığı hala tasarının en tartışmalı alanlarından biri.
Kripto sektörü yalnızca açık kaynak kod yazan geliştiricilerin banka veya aracı kurum gibi sorumlu tutulmamasını isterken düzenleyiciler, “merkeziyetsizlik” tanımının denetimden kaçmak için kullanılmasından endişe ediyor.
Bu nedenle DeFi’ye ilişkin nihai sınırlar, müzakerelerin sonucuna bağlı olacak.
Piyasa açısından neden bu kadar önemli?
CLARITY Act yasalaşırsa ABD’de faaliyet gösteren borsalar, token projeleri, saklama şirketleri ve kurumsal yatırımcılar için daha öngörülebilir bir ortam oluşabilir.
Yeni token listelemelerinin önü açılabilir. Bankalar kripto saklama ve işlem hizmetlerini daha rahat sunabilir. ABD merkezli projeler, başka ülkelere taşınmadan faaliyet gösterebilecekleri daha açık bir hukuki zemine kavuşabilir.
Ancak yasa çıktığında bütün tokenların otomatik olarak emtia kabul edileceğini düşünmemek gerek.
Dolandırıcılık, piyasa manipülasyonu, içeriden işlem ve yatırımcıların yanıltılması yine denetlenmeye devam edecek. Merkezi yapısını koruyan veya yatırım sözleşmesi niteliği taşıyan projeler SEC’nin alanında kalabilecek.
Bu nedenle CLARITY Act için hangi aktörün hangi kurala tabi olacağını önceden belirlemeye çalışan bir çerçeve denilebilir.
GENIUS Act stablecoinlerin kurallarını belirlerken CLARITY Act, kripto piyasasının geri kalanı için üç temel soruya cevap vermeye çalışıyor:
Bir dijital varlık hukuken nedir? Hangi kurum tarafından denetlenir? Borsalar ve projeler hangi kurallara göre faaliyet gösterir?
Tasarı bu sorulara açık cevaplar verebilirse ABD kripto sektörü açısından yıllardır beklenen dönüm noktalarından biri olabilir.
Kısacası CLARITY Act son viraja girmiş olabilir fakat bitiş çizgisine ulaşmış değil.
