Ethereum’un, Glamsterdam’dan sonraki büyük ağ güncellemesi Hegotá olacak. Güncellemenin kesin ana ağ tarihi henüz açıklanmadı ancak geliştiricilere göre 2027’de devreye alınması planlanıyor.
Hegotá kapsamında çok sayıda Ethereum İyileştirme Önerisi değerlendiriliyor. Şu anda yükseltmeye dahil edilmek üzere resmi olarak programa alınan ise iki temel düzenleme var: EIP-8141 ve EIP-7805.
Ethereum Vakfı, 7 Eylül’de ilk kez bu iki Ethereum İyileştirme Önerisini (EIP) “Hegotá” yükseltmesi için zorunlu olarak belirledi.
Hegotá’nın öne çıkan düzenlemesi EIP-8141, kullanıcıların işlem ücretlerini ödeme biçimini değiştirecek ve Ethereum cüzdanlarını mevcut özel anahtar sistemine daha az bağımlı hale getirecek bir sistem.
EIP-7805 ise işlemlerin belirli blok üreticileri tarafından dışarıda bırakılmasını zorlaştırarak Ethereum’un sansüre karşı direncini artırmayı amaçlıyor.
EIP-8141, Ethereum’un hesap ve işlem altyapısını değiştirecek Frame Transactions sistemini getirirken EIP-7805, işlemlerin bloklara zamanında dahil edilmesini güvence altına almaya çalışan FOCIL mekanizmasını oluşturacak. Diğer teklifler ise henüz değerlendirme veya öneri aşamasında.
EIP-7805 – FOCIL neden önemli?
EIP-7805, yani FOCIL, açılımı da “Fork-choice Enforced Inclusion Lists” olan sistem, tek bir doğrulayıcının veya blok üreticisinin bütün işlemleri belirlemesini engellemeyi amaçlıyor.
FOCIL kapsamında her zaman diliminde 16 doğrulayıcıdan oluşan bir komite seçilecek. Komitedeki doğrulayıcılar, Ethereum’un bekleyen işlem havuzunda gördükleri işlemlerden dahil edilme listeleri hazırlayacak.
Bir sonraki bloğu hazırlayan tarafın, bu listelerde yer alan geçerli işlemleri bloğa eklemesi gerekecek. Doğrulayıcılar ise listelerde bulunmasına rağmen blok dışında bırakılan geçerli bir işlem varsa söz konusu blok lehine oy kullanmayacak.
Daha basit ele alırsak; bir blok üreticisi, istemediği bir kullanıcının işlemini keyfi olarak görmezden gelemeyecek. İşlem komitedeki doğrulayıcılardan en az birinin listesine girerse, geçerli olduğu sürece bloğa eklenmesi gerekecek. Böylece işlemlerin sansürlenmesi veya kasıtlı olarak geciktirilmesi zorlaşacak.
Ethereum’da ETH tutmadan işlem dönemi
Hegotá’nın kullanıcılar tarafından en fazla hissedilecek değişikliği EIP-8141 olabilir. “Frame Transactions” adı verilen yeni işlem türü bir Ethereum işlemini doğrulama, gas ücretini onaylama ve işlemi gerçekleştirme gibi ayrı bölümlere ayıracak.
Ethereum’un şu anki yapısında işlemi gönderen hesap çoğunlukla işlemi imzalayan ve gas ücretini Ether ile ödeyen taraf oluyor. Bu nedenle bir kullanıcının elinde USDC veya başka bir token bulunsa bile Ethereum üzerinde işlem yapabilmesi için cüzdanında ayrıca Ethereum tutması gerekiyor. EIP-8141 ile ağdaki ücretler protokol seviyesinde yine Ether üzerinden hesaplansa da kullanıcı bu ödemeyi başka kripto para birimleriyle de yapabilecek.
EIP-8141 ayrıca Ethereum’un uzun süredir üzerinde çalıştığı “yerel hesap soyutlama” hedefi için de önemli bir adım.
Ethereum’daki standart hesaplar bugün büyük ölçüde tek bir özel anahtar tarafından kontrol ediliyor. Özel anahtar kaybedildiğinde hesaba erişim de kalıcı olarak kaybedilebiliyor. Anahtarın ele geçirilmesi durumunda ise saldırgan, cüzdandaki varlıkları başka bir adrese aktarabiliyor.
Frame Transactions, hesabı tek bir anahtarın imzasına bağlı yapı olmaktan çıkararak programlanabilir hale getirmeyi amaçlıyor. Hesabın işlemleri hangi şartlarda onaylayacağı, hesabın kendi koduyla belirlenebilecek.
Belirli aralıklarla anahtar değiştirme, sosyal kurtarma mekanizmaları, günlük veya haftalık harcama limitleri, gibi seçenekler eklenecek.
Kuantum üzerinde de çalışılıyor: Hegotá Ethereum’u kuantuma dayanıklı yapabilir mi?
Bugünkü kuantum bilgisayarlar, Ethereum veya Bitcoin’in kullandığı kriptografik sistemleri kırabilecek kapasitede değil. Bu seviyeye ne zaman ulaşılacağı da bilinmiyor ancak Google’ın son araştırmaları, tehdidin daha önce öngörülenden erken ortaya çıkabileceği tartışmalarını artırmıştı.
Ethereum Vakfı da ağı şimdiden hazırlıyor. Vakfın protokol ekibi, Ethereum’un yürütme, konsensüs ve veri katmanlarının tamamında kuantum saldırılarına karşı dayanıklı hale gelmesi için Aralık 2029’u hedef tarih olarak belirledi. Bu takvim Google, Cloudflare ve Microsoft’un kuantum sonrası kriptografiye geçiş hedefleriyle de uyumlu.
Ethereum Vakfı:
“Zamanlama kimsenin kontrolünde değil. Bu nedenle kesinlik beklemek yerine bir hedef belirledik. Şimdilik Ethereum L1’in, Q-Day’in 2030 gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceği varsayımıyla hareket etmesi gerekiyor.”
Kısaca vakıf, 7 Eylül’de yayımladığı son protokol önceliklerinde kuantum dayanıklılığını ağın uzun vadeli hedeflerinden biri olarak belirledi.
Ancak Hegotá, Ethereum’u tek başına kuantuma dayanıklı hale getirecek bir güncelleme değil. Yükseltme kapsamındaki Frame Transactions, işlem katmanında kullanılan imza sistemlerinin daha kolay değiştirilmesini sağlayarak kuantuma dayanıklı imzalara geçişin önünü açacak.
Hegotá’daki Frame Transactions, işlem katmanında imza sistemlerinin daha kolay değiştirilmesini sağlayabilir. Ancak konsensüs katmanında kullanılan kriptografik sistemlerin değiştirilmesi için ayrıca ağ yükseltmeleri yapılması gerekecek. Yani tam bir korumadan bahsetmek için kullanıcı cüzdanlarının yanı sıra doğrulayıcı imzalarının, konsensüs mekanizmasının ve veri kullanılabilirliği altyapısının da değiştirilmesi gerekiyor.
Bu nedenle Hegotá kuantum hazırlığı için 2029 hedefi doğrultusunda atılan ilk önemli adımlardan biri olacak. Onu takip edecek yükseltmelerde kuantuma dayanıklı açık anahtar kayıt sistemi, yeni işlem imzaları, konsensüs katmanı doğrulamaları ve veri erişim mekanizmaları üzerinde çalışılacak.
