Avrupa, küresel finans sisteminde artan jeopolitik riskler ve dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte ödeme altyapısında köklü bir dönüşüm sürecine girdi. Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yürüttüğü Dijital Euro projesi, kıtanın finansal egemenliğini güçlendirmeyi ve ABD merkezli ödeme devlerine olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
Ödeme Sistemlerinde Dışa Bağımlılık Tartışması
Son yıllarda Avrupa ile ABD arasında ticaret ve diplomasi alanında yaşanan gerilimler, finansal altyapının stratejik önemini yeniden gündeme taşıdı. ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden göreve gelmesinin ardından artan politik belirsizlik, Avrupa’da ödeme sistemlerine ilişkin bağımlılık risklerinin daha yüksek sesle tartışılmasına neden oldu.
Nakit kullanımının hızla azalmasıyla birlikte dijital ödeme ağları ekonominin omurgası haline geldi. Bu ağların büyük ölçüde ABD merkezli şirketler tarafından kontrol edilmesi, Avrupa açısından potansiyel bir kırılganlık olarak görülüyor.
Visa ve Mastercard Pazarın Büyük Bölümünü Kontrol Ediyor
Avrupa’daki kartlı ve mobil ödeme işlemlerinin önemli bir kısmı Visa ve Mastercard altyapısı üzerinden gerçekleşiyor. İngiltere’de 2025 verilerine göre kartlı işlemlerin yaklaşık yüzde 95’i bu iki şirketin sistemleri aracılığıyla yapıldı.
Küresel ölçekte Visa yıllık 257,5 milyar işlem ve 14,2 trilyon dolarlık hacimle liderliğini sürdürürken, Mastercard 160 milyar işlem ve 9,8 trilyon dolarlık işlem hacmiyle ikinci sırada yer alıyor. Bu tablo, Avrupa’nın ödeme ekosisteminde dışa bağımlılık seviyesini net biçimde ortaya koyuyor.
Dijital Euro Nedir ve Ne Hedefliyor?
Dijital Euro, ECB tarafından ihraç edilecek ve yasal ödeme aracı statüsünde kullanılacak resmi dijital para birimi olacak. Kripto paralardan farklı olarak merkeziyetsiz değil; merkez bankası güvencesi altında, regüle edilmiş bir yapı sunacak.
Projenin temel hedefleri şöyle sıralanıyor:
- Avrupa içinde güvenli ve düşük maliyetli dijital ödeme imkânı sağlamak
- Sınır ötesi işlemlerde hız ve verimlilik artışı sağlamak
- Ödeme altyapısında dışa bağımlılığı azaltmak
- Finansal sistemi küresel şoklara karşı daha dayanıklı hale getirmek
Yetkililer, yasal çerçevenin bu yıl tamamlanmasını, pilot uygulamanın gelecek yıl başlamasını ve sistemin 2029 itibarıyla tam kapasiteyle devreye alınmasını planlıyor.
