Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, “The Cryptographic World Computer” başlıklı yazısında ağın 2030 yılına kadar geçirebileceği dönüşümü anlattı.
Buterin’in anlattığına göre plan, Ethereum’un daha fazla işlemi daha düşük maliyetle gerçekleştirmesini hedefliyor. Bunun için ağdaki bilgisayarların bütün işlemleri tekrar tekrar hesaplaması yerine, işlemlerin doğru yapıldığını gösteren matematiksel kanıtların kullanılması planlanıyor.
Buterin’e göre 2027’de uygulanması planlanan Hegota yükseltmesi, Ethereum’un son “normal” güncellemesi olabilir. Sonraki dönemde ağın gelişimi; gelişmiş kriptografik kanıtlar, resmi doğrulama yöntemleri ve kuantum bilgisayarlara dayanıklı sistemler etrafında şekillenecek.
Ethereum neden mevcut yapısını değiştirmek istiyor?
Ethereum’da işlemlerin doğruluğu, ağdaki çok sayıda bilgisayarın aynı hesaplamaları tekrar etmesiyle kontrol ediliyor. Örneğin bir kullanıcının yeterli bakiyeye sahip olup olmadığı veya bir uygulamanın kurallarına uygun çalışıp çalışmadığı birçok bilgisayar tarafından ayrı ayrı doğrulanıyor.
Bu sistem ağın güvenli kalmasını sağlıyor. Ancak her bilgisayarın aynı işleri tekrar etmesi, Ethereum’un kapasitesini artırmayı zorlaştırıyor. Ağa daha fazla bilgisayar eklenmesi, işlem kapasitesini aynı oranda yükseltmiyor.
Buterin’in önerdiği yeni yapıda ise bilgisayarların tamamının aynı hesaplamaları tekrar etmesine gerek kalmayacak.
Hesaplamanın yerini kriptografik kanıtlar alacak
Yeni sistemde bir bilgisayar işlemi gerçekleştirecek ve işlemin kurallara uygun olduğunu gösteren kısa bir matematiksel kanıt oluşturacak. Ağdaki diğer bilgisayarlar, bütün hesaplamayı yeniden yapmak yerine yalnızca bu kanıtı kontrol edecek.
Böylece farklı bilgisayarlar aynı anda farklı görevleri üstlenebilecek. Yapılan işlemler yine bağımsız biçimde doğrulanabilecek ancak bunun için herkesin aynı işi tekrar etmesi gerekmeyecek.
Buterin, Ethereum geliştiricilerinin iş yükünü bu şekilde dağıtmayı uzun süredir istediğini belirtti. Ancak geçmişte görevleri üstlenen bilgisayarların doğru çalıştığını güvenilir biçimde kanıtlayacak teknoloji yeterince gelişmiş değildi.
Buterin, “O zamanlar bu, tek bir temel nedenden dolayı mümkün değildi: Eksik olan unsur doğrulamaydı.” diyor.
Ethereum daha fazla işlemi nasıl gerçekleştirecek?
Kriptografik kanıtların kullanılması, ağdaki bilgisayarların işleri kendi aralarında bölüşmesini mümkün hale getirebilir. Bu değişiklik Ethereum’un daha fazla işlemi gerçekleştirmesini sağlarken kullanıcıların ağı kendi cihazlarıyla doğrulayabilmesini de kolaylaştırabilir.
Ancak çözülmesi gereken sorunlar hala var. Bunların başında işlemlerin sıralaması geliyor. Örneğin aynı parayı harcamaya çalışan iki ödemenin hangisinin önce gerçekleştiğinin ağ tarafından belirlenmesi gerekiyor.
Buterin’e göre hesaplamaların bir bölümü önceden tamamlanabilir. Birden fazla işlemin kanıtı da tek bir kanıtta birleştirilerek blok zincirine yazılması gereken veri miktarı azaltılabilir.
Kullanıcı gizliliği de genişliyor
Buterin’in 2030 vizyonu işlem kapasitesinin yanında, kullanıcıların cüzdan kullanırken farkında olmadan paylaştığı bilgilerin de gizlenmesini amaçlıyor.
Bugün bir kullanıcı cüzdanındaki bakiyeyi kontrol ettiğinde, cüzdan genellikle harici bir sunucudan bilgi talep ediyor. Bu nedenle sunucuyu işleten taraf, ödemelerin ayrıntılarını göremese bile kullanıcının hangi adresleri takip ettiğini öğrenebiliyor.
Önerilen yapıda bakiye sorguları, ödeme bilgileri ve hesabın işlem onaylama kuralları da gizlenebilecek. Böylece kullanıcılar Ethereum üzerindeki hesaplarını kontrol ederken daha az bilgi paylaşacak.
Bu sistem şirketler açısından da önem taşıyor. Örneğin bir çalışan şirket hesabının bakiyesini kontrol ettiğinde, hesabın diğer ayrıntıları veya yapılan ödemeler üçüncü taraflara açıklanmayabilecek.
Gizlilik kripto sektörünün ortak gündemine dönüşüyor
Ethereum’un üzerinde çalıştığı gizlilik özellikleri son dönemde gündemin de gizlilik üzerine olduğunu gösteriyor aslında. Zcash, kullanıcıların adres ve işlem tutarlarını gizleyerek ödeme yapmasına halihazırda imkan tanıyor.
Bitcoin tarafında da benzer çalışmalar var. “Shielded Bitcoin” başlıklı bir araştırmada, Zcash’in gizlilik odaklı ödeme sisteminin Bitcoin’e uyarlanması önerildi. Ancak gerçek BTC’nin bu sisteme yatırılması ve sistemden çekilmesi için kullanılacak yöntem henüz netleşmedi.
Buterin’in söyledikleri hayata geçerse Ethereum, yalnızca işlemleri kaydeden bir blok zinciri olmanın yanında; hesaplamaların farklı bilgisayarlar arasında paylaştırıldığı, sonuçların kriptografik kanıtlarla doğrulandığı ve kullanıcı bilgilerinin daha güçlü biçimde korunduğu bir “kriptografik dünya bilgisayarı” haline gelecek.
Kaynak: Coindesk, Vitalik Buterin Blog
