ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın IEEPA (1977 tarihli “ulusal acil durum” yasası) dayanağıyla yürürlüğe koyduğu geniş kapsamlı gümrük vergilerini iptal etti.
Kararda, “IEEPA, Başkan’a gümrük vergisi uygulama yetkisi vermez” ifadesi öne çıkarken, Trump’ın bu yasaya dayanarak duyurduğu tarifeler acil durum kapsamına sokulabilecek nitelikte görülmedi.
Trump’tan Yargıçlara Tepki: Daha Fazla Kazanacağız
Karar, tarifelerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Aksine, Washington’da tartışmalar büyüdü, süreç komplike bir hal alıyor. Trump, mahkemenin çizdiği sınırları kabul etmek yerine, tarife politikasını farklı bir hukuki kanaldan sürdürmeyi tercih etti.
Trump cephesinden ilk tepki sertti. ABD Başkanı, karara karşı çıkan yargıçları hedef alarak “utanmalılar” ifadesini kullandı. ”Kararları gülünçtü ama şimdi ayarlama süreci başlıyor ve daha önce kazandığımızdan daha fazla para kazanmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız!” dedi.
Daha Yüksek ve Uzun Süreli Vergilerin Önü Açıldı! Trump Yönetimi Bu Kez 122. Maddeye Başvurdu
Trump bu kez 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak 150 gün süreli %10’luk küresel gümrük vergisi açıkladı. Trump yönetimi, ABD’nin “büyük ve ciddi bir ödemeler dengesi açığı” içinde olduğunu gerekçe göstererek 122. maddeye başvurdu ve böylelikle ek gümrük vergilerinin önü açıldı.
Ancak 122. madde, doğası gereği geçici bir araç. Bu yüzden asıl soru, 150 günlük pencere kapanırken hangi rota izleneceği.
Trump yönetimi aynı anda iki seçeneği de gündemde tutuyor: Section 301 ve Section 232. Bu mekanizmalar, %10’luk geçici tarifeden sonra daha yüksek, daha hedefli ve daha uzun süreli tarifeler için zemin oluşturabilir.
Kararın yarattığı en büyük belirsizlik “iade” başlığında toplanıyor. Gümrük vergileri için iade meselesi de böylelikle hukuki bir sürece girecek.
Mahkeme, IEEPA tarifeleri kapsamında daha önce tahsil edilen vergilerin akıbetine ilişkin net bir yol haritası çizmedi. Bu da, vergileri ödemiş şirketlerin geri ödeme alıp alamayacağı sorusunu açıkta bıraktı. Trump ise “toplanan vergileri iade etmeyeceğiz” diyor. Hazine Bakanı Scott Bessent de gelirlerin “alternatif yetkilerle” büyük ölçüde korunmaya çalışılacağını söylerken, iade/litigasyon tarafının aylar-yıllar sürebileceğini söylüyor.
Şimdi Ne Olacak?
Yüksek Mahkeme kararı Trump’ın tarife politikasını tamamen sonlandırmadı; ancak hangi yetkiyle, ne kadar geniş ve ne kadar süreyle uygulanabileceğine dair sınırları netleştirdi.
Trump da bu sınırın etrafından dolaşmak için 122. maddeyi devreye sokarak kısa vadede tarifeleri sürdürdü. Şimdi piyasanın ve şirketlerin izleyeceği ana başlık, 150 günün sonunda bu geçici yapının kalıcı bir tarife rejimine dönüştürülüp dönüştürülmeyeceği ve iade sürecinin mahkemelerde nasıl şekilleneceği olacak.
Asıl “kalıcı tarife” ihtimali burada devreye giriyor.
Yönetim, 122’nin açtığı geçici pencereyi kullanırken aynı anda iki büyük mekanizmayı da hazırlıyor:
- Section 301 (haksız ticaret uygulamalarına yönelik soruşturmalar)
- Section 232 (ulusal güvenlik gerekçeli soruşturmalar)
Bu iki rota, 150 günün sonunda daha hedefli, daha yüksek oranlı ve daha uzun süreli tarifelere zemin oluşturabilir.
Şimdilik baktığımızda kısa vadede %10’luk geçici baz tarife ile devam edilecek. Bu tarifeler bu Salı gününden itibaren yürürlüğe giriyor.
Orta vadede iade davaları ve 301/232 soruşturmalarıyla yeni tarife gündemi görülebilir.
Uzun vadede ise 150 günün ardından Kongre uzatmazsa Section 122 biter; yerine 301/232 üzerinden daha kalıcı ve büyük tarifeler gelebilir.
Trump ayrıca, son haftalarda ara seçimler öncesinde yaşanan ekonomik krizle mücadele etmek amacıyla, çelik ve alüminyum ürünleri de dahil olmak üzere bazı metallere uygulanan gümrük vergilerini geri çekme planları yapmıştı. Bu planlar kapsamında geri çekilen gümrük vergilerinin akıbeti ise henüz belli değil.
