ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın IEEPA (1977 tarihli “ulusal acil durum” yasası) dayanağıyla yürürlüğe koyduğu geniş kapsamlı gümrük vergilerini iptal etti.
Mahkeme, Trump’ın geçen yıl dünyanın neredeyse her ülkesinden gelen mallara uyguladığı ithalat vergileri üzerine odaklanmıştı. Kararda, “Bu yasa, Başkan’a gümrük vergisi uygulama yetkisi vermez” ifadesi öne çıkarken, Trump’ın duyurduğu tarifeler ise acil durum kapsamına sokulabilecek nitelikte görülmedi.
Trump’tan yargıçlara tepki: Daha fazla kazanacağız
Karar, tarifelerin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Aksine, Washington’da tartışmalar büyüdü. Trump, mahkemenin çizdiği sınırları kabul etmek yerine tarife politikasını farklı bir hukuki kanaldan sürdürmeyi tercih etti.
Trump cephesinden ilk tepki sertti. ABD Başkanı, tarifelere karşı çıkan yargıçları hedef alarak “utanmalılar” ifadelerini kullandı. ”Kararları gülünçtü. Şimdiyse ayarlama süreci başlıyor ve daha önce kazandığımızdan daha fazlasını kazanmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız!” dedi.
Daha yüksek ve uzun süreli vergilerin önü açıldı! Trump yönetimi bu kez 122. maddeye başvurdu
Trump yönetimi bu kez ABD’nin “büyük ve ciddi bir ödemeler dengesi açığı” içinde olduğunu gerekçe gösterdi ve 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayanarak 150 gün süreli %10’luk ilave küresel gümrük vergisi açıkladı.
Güncelleme: Trump, 21 Şubat Cumartesi günü ilave gümrük vergilerini %10’dan %15’e çıkardı.
Ancak bu madde, doğası gereği geçici bir araç. Bu yüzden asıl soru, 150 gün sona erdiğinde hangi rota izleneceği.
Kararın yarattığı en büyük belirsizlik ise ‘iade’ başlığında toplanıyor. Penn Wharton Budget Model’e göre, iptal edilen tarifeler nedeniyle ithalatçılara yapılabilecek iade tutarı 175 milyar dolar civarına ulaşabilir. En son hükümet verilerine göre ABD, IEEPA yasasını kullanarak en az 130 milyar dolar gümrük vergisi topladı.
Trump ise “toplanan vergileri iade etmeyeceğiz” diyor. Hazine Bakanı Scott Bessent de gelirlerin alternatif yetkilerle büyük ölçüde korunmaya çalışılacağını söylerken, iade/litigasyon tarafının aylar-yıllar sürebileceğini söylüyor.
Şimdi ne olacak?
Bundan sonraki yol karmaşık olacak. Gümrük vergileri ortadan kalkacak gibi görünmüyor. Yüksek Mahkeme kararı Trump’ın tarife politikasını tamamen sonlandırmadı; sadece hangi yetkiyle, ne kadar geniş ve ne kadar süreyle uygulanabileceğine dair sınırları netleştirdi.
Trump da bu sınırın etrafından dolaşmak için 122. maddeyi devreye sokarak kısa vadede tarifeleri sürdürdü. Şimdi piyasanın ve şirketlerin izleyeceği ana başlık, 150 günün sonunda bu geçici yapının kalıcı bir tarife rejimine dönüştürülüp dönüştürülmeyeceği ve iade sürecinin mahkemelerde nasıl şekilleneceği olacak.
Asıl “kalıcı tarife” ihtimali de burada devreye giriyor.
150 günün sonunda daha hedefli, daha yüksek oranlı ve daha uzun süreli tarifeler için zemin oluşabilir.
Şimdilik baktığımızda kısa vadede %10’luk geçici baz tarife ile devam edilecek. Bu tarifeler bu Salı gününden itibaren yürürlüğe giriyor.
Orta vadede iade davaları ve 301/232 soruşturmalarıyla yeni tarife gündemi görülebilir ve 150 günün sonunda bu section’lar üzerinden daha kalıcı ve büyük tarifeler gelebilir.
Enflasyon üzerindeki etkisi sınırlı olabilir
Mahkeme kararı, ABD Ticaret Bakanlığı’nın Fed’in yakından izlediği göstergelere göre Aralık ayında çekirdek enflasyonun yıllık %3 seviyesinde seyrettiğini açıkladığı günle aynı zamana denk geldi. Fed yetkilileri, gümrük vergilerinin enflasyona yaklaşık yarım puan civarında katkı yapmış olabileceğini, ancak bu etkinin hesaplama dinamikleri nedeniyle en azından geçici kalacağını öngörüyor.
Bu nedenle tarifelerin kaldırılması, enflasyon cephesinde şimdilik küçük bir rahatlama yaratabilir. Aynı zamanda Fed’in bu yıl faiz kararlarını verirken dikkate aldığı “ek fiyat baskısı” riskini bir miktar azaltarak, para politikası açısından olası bir olumsuzluğu hafifletiyor.
