Ethereum araştırmacıları, ağdaki staking oranının kontrolsüz biçimde yükselmesini engellemek amacıyla doğrulayıcı ödüllerinin bir bölümünün yakılmasını öngören yeni bir Ethereum İyileştirme Önerisi taslağı yayımladı.
“Kademeli İhraç Yakımı” olarak adlandırılan model, stake edilen ETH miktarı arttıkça doğrulayıcılara verilen ödüllerin giderek daha büyük bir kısmının yakılmasını öngörüyor. Sistemin temel amacı, Ethereum arzının yaklaşık %50’si stake edildiğinde konsensüs katmanından kaynaklanan net ETH ihracını sıfıra indirmek.
Stake Oranı Arttıkça Ödüller Azalacak
Ethereum Vakfı araştırmacısı Justin Drake’in de aralarında bulunduğu ekip tarafından hazırlanan öneriye göre yakım oranı, ağdaki toplam staking oranına bağlı olarak kademeli biçimde artırılacak.
Yaklaşık 60,25 milyon ETH’nin, yani mevcut arzın yaklaşık yarısının stake edilmesi durumunda yakım oranı %100’e ulaşacak. Böylece doğrulayıcıların ideal koşullarda elde edeceği ödüllerin tamamı yakılacak ve konsensüs katmanındaki net ETH ihracı sıfırlanacak.
Başka bir ifadeyle, Ethereum ağında stake edilen ETH miktarı yükseldikçe doğrulayıcıların eline geçen net ödül azalacak. Staking oranı yaklaşık %50 seviyesine ulaştığında ise yeni ETH ihracından elde edilen ödüller tamamen ortadan kalkacak.
Araştırmacılar Aşırı Staking Riskine de Dikkat Çekiyor
Teklifin arkasındaki araştırmacılar, mevcut Ethereum sisteminin stake edilen toplam miktardan bağımsız olarak doğrulayıcılara düşük de olsa sürekli bir getiri sunduğunu belirtiyor. Bunun daha fazla ETH’nin stake edilmesini teşvik ettiği ve zaman içinde ağ açısından bazı riskler doğurabileceği savunuluyor.
Araştırmacılara göre staking oranının aşırı yükselmesi, Ethereum’un güvenliğini belirli bir noktadan sonra artırmak yerine azaltabilir. Yeni stake edilen varlıkların ekonomik güvenliğe sağladığı katkı giderek düşerken, merkeziyetçilik ve saklama riskleri artabilir.
Özellikle merkezi kripto para borsaları ve büyük likit staking platformlarının daha fazla ETH kontrol etmesi, ağdaki gücün sınırlı sayıdaki büyük operatörde yoğunlaşmasına yol açabilir. Bu durumun bireysel doğrulayıcıların rekabet gücünü zayıflatabileceği ve stake etmeyen ETH sahiplerinin payını seyreltebileceği ifade ediliyor.
Hedef Staking Oranını %50’nin Altında Tutmak Olacak
Kademeli İhraç Yakımı modeli, ekonomik teşvikleri değiştirerek staking piyasasının kendi kendine daha dengeli bir seviyede istikrar kazanmasını amaçlıyor.
Ödüllerin tamamen ve aniden azaltılması yerine, mevcut seviyelere yakın bir noktadan başlanması planlanıyor. Ardından yakım oranının yaklaşık 18 aylık bir geçiş süreci boyunca kademeli biçimde artırılması öngörülüyor.
Bu geçiş döneminin, doğrulayıcıların ve staking hizmeti sağlayıcılarının yeni sisteme uyum sağlamasına yardımcı olması bekleniyor. Araştırmacılar böylece Ethereum’un güvenliği için yeterli miktarda ETH’nin stake edilmesini sürdürürken, staking oranının aşırı seviyelere çıkmasının önüne geçmeyi hedefliyor.
Teklife Yönelik Eleştiriler Artıyor
Öneri, Ethereum topluluğunda tartışmaları da beraberinde getirdi. Eleştirmenler, doğrulayıcı ödüllerinin yakılmasının özellikle bireysel stake edenlerin gelirlerini olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor.
Ödüllerin azalmasının likit staking tokenlarının getirisini düşürebileceği, DeFi protokollerindeki faiz ve getiri oranlarını değiştirebileceği ifade ediliyor. Ayrıca staking gelirlerinin yeterince cazip olmaması durumunda bazı doğrulayıcıların sistemden ayrılabileceği ve bunun Ethereum’un uzun vadeli ekonomik güvenliğine zarar verebileceği savunuluyor.
Eleştirilerin bir diğer odak noktası ise büyük staking sağlayıcılarının ölçek avantajı. Bazı topluluk üyeleri, düşük ödüllerin bireysel doğrulayıcıları sistemden çıkarırken maliyetleri daha kolay karşılayabilen büyük operatörlerin konumunu güçlendirebileceğinden endişe ediyor.
Gözler Hegota Yükseltmesinde
Teklifin, Ethereum’un yaklaşmakta olan Hegota yükseltmesi için belirlenen ana proje dışı EIP başvuru tarihinden yalnızca birkaç gün önce sunulması dikkat çekti.
Önerinin yükseltme kapsamına alınıp alınmayacağı henüz kesinleşmiş değil. Taslağın Ethereum geliştiricileri, doğrulayıcılar, staking platformları ve topluluk üyeleri arasında kapsamlı biçimde değerlendirilmesi bekleniyor.
